Seksuele ontwikkeling begint al vanaf de geboorte. Kinderen ontdekken hun lichaam, leren gevoelens herkennen, ontwikkelen vriendschappen en worden zich steeds meer bewust van verschillen tussen mensen. Deze ontwikkeling hoort net zo vanzelfsprekend bij opgroeien als leren praten, bewegen of samenspelen.

Bij Voor dag en Dou vinden wij het belangrijk dat kinderen opgroeien in een omgeving waarin zij zichzelf mogen zijn, vragen mogen stellen en leren omgaan met hun eigen gevoelens en die van anderen. Daarbij besteden wij aandacht aan respect, weerbaarheid, grenzen aangeven en het respecteren van grenzen van anderen.

Vanuit het programma Gezonde Kinderopvang zien wij seksuele ontwikkeling als een onderdeel van een gezonde sociaal-emotionele ontwikkeling. Het gaat daarbij niet over seksualiteit zoals volwassenen die kennen, maar over lichaamsbesef, zelfvertrouwen, relaties, vriendschappen, nieuwsgierigheid en veiligheid.

Binnen Voor dag en Dou creëren wij een open en veilige sfeer waarin kinderen zich gehoord voelen. Pedagogisch professionals sluiten aan bij de ontwikkelingsfase van het kind en beantwoorden vragen eerlijk, eenvoudig en passend bij de leeftijd.

Kinderdagopvang (0-4 jaar)

Jonge kinderen ontdekken hun lichaam vanaf hun geboorte. Ze voelen, kijken, bewegen en onderzoeken. Daarbij ontdekken zij ook verschillen tussen zichzelf en anderen. Deze nieuwsgierigheid hoort bij een gezonde ontwikkeling.

Baby's en peuters leren in deze fase vooral door ervaringen. Zij ontwikkelen een gevoel van veiligheid wanneer hun behoeften serieus worden genomen en wanneer volwassenen respectvol omgaan met hun lichaam. Tijdens verzorgingsmomenten zoals verschonen, aankleden en naar bed brengen besteden onze pedagogisch professionals bewust aandacht aan respectvolle communicatie en lichamelijke integriteit.

Wij vinden het belangrijk dat kinderen al op jonge leeftijd leren dat hun lichaam van henzelf is. Daarom benoemen we wat we doen tijdens verzorgingsmomenten en houden we rekening met de signalen van het kind. Kinderen leren dat zij gevoelens mogen uiten en dat hun grenzen ertoe doen.

Peuters kunnen nieuwsgierig zijn naar verschillen tussen jongens en meisjes of vragen stellen over hun lichaam. Onze medewerkers beantwoorden deze vragen rustig, open en passend bij de leeftijd van het kind. Nieuwsgierigheid wordt gezien als een normaal onderdeel van de ontwikkeling.

Daarnaast leren kinderen spelenderwijs omgaan met sociale vaardigheden zoals samen spelen, rekening houden met elkaar, empathie ontwikkelen en respectvol omgaan met anderen. Deze vaardigheden vormen later een belangrijke basis voor gezonde relaties.

Buitenschoolse opvang (4-12 jaar)

Naarmate kinderen ouder worden, ontwikkelen zij een steeds beter begrip van zichzelf en de mensen om hen heen. Vriendschappen worden belangrijker, kinderen worden zich bewuster van verschillen tussen mensen en zij ontwikkelen hun eigen normen, waarden en identiteit.

Binnen de BSO besteden wij aandacht aan onderwerpen zoals vriendschap, samenwerken, respect, zelfvertrouwen en weerbaarheid. Kinderen leren gevoelens herkennen en verwoorden, conflicten oplossen en rekening houden met anderen.

Ook leren kinderen dat iedereen verschillend is. Verschillen in uiterlijk, gezinssituatie, cultuur, geloof, talenten en identiteit worden binnen onze opvang met respect benaderd. Wij vinden het belangrijk dat ieder kind zich gezien, geaccepteerd en veilig voelt.

Bij oudere BSO-kinderen kunnen vragen ontstaan over verliefdheid, relaties, lichamelijke veranderingen of sociale media. Onze pedagogisch professionals sluiten aan bij deze vragen en bieden een luisterend oor wanneer dat nodig is. Daarbij wordt altijd gekeken naar wat passend is bij de leeftijd en ontwikkeling van het kind.

Een belangrijk onderdeel van seksuele ontwikkeling is weerbaarheid. Kinderen leren dat zij "nee" mogen zeggen, dat zij hun grenzen mogen aangeven en dat zij hulp mogen vragen wanneer iets niet prettig voelt. Tegelijkertijd leren zij ook rekening te houden met de grenzen van anderen.

Veiligheid en bescherming

Een gezonde seksuele ontwikkeling kan alleen plaatsvinden wanneer kinderen zich veilig voelen. Daarom heeft Voor dag en Dou uitgebreid beleid op het gebied van sociale veiligheid, grensoverschrijdend gedrag en kindermishandeling. Binnen onze organisatie geldt een open aanspreekcultuur waarin medewerkers verantwoordelijkheid nemen voor het welzijn van kinderen.

Wij werken volgens de wettelijke Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Daarnaast beschikken wij over duidelijke protocollen voor situaties waarin sprake is van grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling of tussen volwassenen en kinderen.

Voor alle medewerkers geldt een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) en registratie in het Personenregister Kinderopvang. Daarnaast werken wij binnen de dagopvang volgens het vierogenprincipe, zodat pedagogisch professionals altijd zichtbaar en aanspreekbaar zijn.

Kinderen leren bij ons dat zij altijd terecht kunnen bij een vertrouwde volwassene wanneer iets hen bezighoudt of wanneer zij zich niet prettig voelen. Openheid, vertrouwen en veiligheid vormen de basis van onze aanpak.

Samen met ouders

Ouders spelen de belangrijkste rol in de opvoeding van hun kind. Daarom vinden wij het belangrijk om ook rondom seksuele ontwikkeling samen op te trekken. Wanneer kinderen vragen stellen of wanneer er situaties ontstaan die extra aandacht vragen, zoeken wij actief de samenwerking met ouders.

Wij geloven dat kinderen zich het beste ontwikkelen wanneer thuis en opvang dezelfde boodschap uitdragen: jouw lichaam is van jou, jouw gevoelens doen ertoe, je mag grenzen aangeven en je verdient respect.

Door kinderen al op jonge leeftijd te leren omgaan met respect, weerbaarheid, veiligheid en relaties leggen we een belangrijke basis voor hun verdere ontwikkeling en welzijn.

Meer informatie:

• Seksuele ontwikkeling 0-4 jaar – Gezonde Kinderopvang
• Seksuele ontwikkeling 4-12 jaar – Gezonde Kinderopvang